Geraakt worden door sprookjesachtige sferen. Het verhaal achter het werk van Susanna

‘Ik doe mee met de Vijfhoek kunstroute, met veel nieuw werk’, dat schreef Susanna op onze docenten-appgroep. Het linkje toonde prachtige sprookjesachtige landschappen. Hoe ontstaan die bij haar? Waar komt haar inspiratie vandaan? In haar thuisatelier vertelt ze erover. Enthousiast en onderzoekend om de juiste taal te vinden bij haar manier van werken.  

Interview met Susanna Marijs (kunstenaar en docent Intuïtief Schilderen)
De vragen komen van de 6 Carrouselmodules: motivatie, brein, meesters, manieren, projecten, verhalen.

1. MOTIVATIE Kunst maken kan een prachtige manier zijn om iets te vertellen. Wat betekent kunst maken voor jou? 

Ik laat een ander stuk van mezelf zien via kunst, ik ben goed in praten met woorden, maar met maken van kunst ben ik heel erg mezelf, van binnenuit, ik ben dan authentieker. Dat is wel mijn behoefte. Daar wil ik naartoe. Er komen dan allerlei andere dingen tevoorschijn zoals levenskracht. Het komt spontaan. Er zijn veel momenten dat het lukt, dat alles samenvalt. Daar word ik superblij van.

Waar ik niet blij van word is technisch tekenen. Voor de opleiding kleuterleidster moest ik bordtekeningen maken. Paddestoelen en kaboutertjes enzo.  Dat ligt me helemaal niet. Maar de maatschappijleraar op de kweekschool zette Jacques Brel ‘Mijn vlakke land’ op of vertelde een verhaal over heksen. Die impressie heb ik dan in 10 minuten neergezet en dat lééft. De leraar was heel enthousiast en zei ‘dat is jouw stijl’. Ik was 16 jaar en dat komt dus nu na mijn 50^e eruit.  Het is heel essentieel dat iemand op je pad komt en benadrukt wat hij ziet, zonder te zeggen dat moet je zo of zo doen. De hele klas kwam eromheen staan! Ik was het voorbeeld.

2. In de Carrousel bespreken we hoe inspiratie om kunst te maken vaak ontstaat uit verwondering, verlangen of frustratie. Herken je dit? Waar ga jij van ‘aan’?

Als iets me heel erg raakt. De verwondering, schoonheid! Ik kan superblij worden van een vogel die fluit. Ik laaf me aan de natuur. Dan komt er een soort openheid van binnenuit. Dat heb ik echt nodig, dan komt iets in beweging. Het is ook een vorm van levenskracht, daaruit komt inspiratie om kunst te maken.

Daarnaast heb ik ook discipline nodig om aan de slag te gaan. Ik voel soms geen inspiratie maar ik ga gewoon werken, dan voel ik me op een gegeven moment wel op mijn gemak. Dagelijks denk ik, ik ga kijken wat ik kan doen. En dan ineens gebeurt het wel. Ik kom in een soort bron terecht, een soort beleving. Ik moet veel bewegen, mijn onrust moet eruit. Ik kan geen onrust schilderen. Ik ben geen expressionist. Ik ben een impressionist.

3. CREATIEF BREIN Om kunst te gaan maken is het fijn als je brein creatief opgewarmd is. Zijn er dingen of activiteiten die jij doet om jezelf creatief-soepel te houden?

Het begint met schrijven, dat doe ik buiten, ik heb altijd boekjes bij me. Wat ik tegenwoordig ook doe is praten met het kind in mij. Ik zie van binnenuit ‘mijn meisjestuin’. Kijk nou eens, zeg ik dan, allemaal mooie gele bloemen vandaag! Ik schrijf dat in beelden op en dan opent zich een blijheid, een schoonheid. Dan heb je kans dat het lukt om het daarna te schilderen. Ik kan niet anders dan schilderen. Dat is voor mij ook het beeld van de ‘echte’ kunstenaar: dat je niet anders kunt. Er zit ook een ander aspect aan. Dat het ook heel genezend is. Het is mij overkomen door die leraar. Ik kan het nu zelf inzetten omdat ik weet hoe genezend het werkt om de levenskracht in creatie om te zetten. Door oefening, door het heel vaak te doen. Ik word zo ook professioneler. Ik kan het nu zíen. Bij mezelf maar ook bij anderen. Dat kun je nergens leren. Maar discipline is wel heel belangrijk.

4. CREATIEVE MEESTERS We kunnen veel leren van andere kunstenaars. Bijvoorbeeld qua techniek, kleurgebruik, aanpak om het nog sprekender/ verhalender te maken. Zijn er bepaalde kunstenaars die jou inspireren? 

In het verleden vond ik Monet wel mooi. Of Chagall. Die heeft enorme symboliek. Dat spreekt me erg aan. En dan vind ik ineens Kadinsky weer heel interessant. Of de Bergense school, hoe zij met het licht werken. Dat inspireert me wel. Het is bezielde kunst, een zware term, maar er moet iets zijn dat me raakt.

Nog een recent voorbeeld is het enorme wandkleed in het Museum van de Geest. Er zijn beelden gebruikt van oude stenen. Als je die doorsnijdt, zijn het net schilderijen. Het raakte me. Gewoon door de atmosfeer die daar in zit. Het is net een film. Ook het verhaal om de geest zo te verbeelden is sprekend.

Ik probeer wel wat te doen met alles wat zich bij mij verzamelt en dan komt dat er plots uit in mijn werk. Ik heb naar Rembrandts werk gekeken en toen dacht ik; aha daardoor wordt iets interessant; door die schuine lijn en een rondje! Ik heb dat in mijn schilderij ook zo uitgeprobeerd. Wat heeft een schilderij nodig, ook technisch, dat boeit me wel. Ik zet mijn schilderij op een afstand en vraag mezelf; wat zie je nou, waar kijk je naartoe? Dat probeer ik dan te accentueren.

5. CREATIEVE MANIEREN Ieder mens heeft zo zijn eigen natuurlijke manier van doen. Er wordt wel onderscheid gemaakt in de denker, de dromer, de doener, de beslisser. Welke manier kenmerkt jou bij het maken van kunst? Is er ook een eigenschap die je meer zou willen ontwikkelen?

Ik begin vanuit het gevoel, later ga ik technisch kijken. Uiteindelijk wil ik toch weer terug naar het gevoel. Zodat dat wat ik erin wilde leggen er weer uitkomt. Soms kan ik zo zitten prutsen, maar dan ga ik eraan doorwerken zodat het oorspronkelijke gevoel weer terug is.

Het begint met een droom, een voorstelling, een innerlijk beeld dat mij iets doet. Het is een vorm van bezinken. Dan komt het eruit. Het is geen kwestie van beslissen. Het is wel de discipline waarin ik ga zitten en mezelf vraag, klopt het nog? Ik zou het leuk vinden om ‘vaardigheden’ meer te ontwikkelen door in gesprek te gaan met anderen die zeggen ‘als je nou eens zus of zo’. Daar sta ik zeker voor open. Dat vind ik leuk.

6. HUIDIGE PROJECTEN Aan welke projecten werk je momenteel? 

Innerlijke spiegels is nu wat ik tentoon ga stellen tijdens de Vijfhoek kunstroute. Bezielde landschappen zijn dingen die in mijn leven of wat binnen in mij speelt. Dat zie ik gespiegeld in de natuur. Ik zie dat bijvoorbeeld in de bomen. Mijn bomen zijn ook sprookjes: wat zit er achter die boom? Zodra het sprookjesachtige, het verhalende tevoorschijn komt, ben ik het kritische kwijt. Het ruimtelijke komt vrij met die vraag. Ik wil het ook niet altijd een titel geven. Het zijn innerlijke landschappen, als thema. Ik vind het belangrijk dat het dromerige van mijn werk in een juiste sfeergevoelige ruimte tentoongesteld wordt.

7. JOUW CREATIEF VERHAAL Als je in twee zinnen iets zou willen zeggen over je huidige werk? Wat drukt het uit?

“Met mijn werk wil ik schoonheid overbrengen. Mensen raken.”

Het is ook leuk om les te geven en mensen met het intuïtief schilderen in aanraking te brengen. Onlangs gaf ik les aan een vrouw met haar dochters. Door het bewegen, de visualisatie en ontspanning als inleiding bij de workshop komen mensen dichter bij hun gevoel, hun intuïtie. Dat is zo prachtig!

***

• Susanna Marijs groeide op in Zeeuws Vlaanderen en woont nu in Haarlem
• Haar werk kun je zien op de Vijfhoekkunstroute, 24 en 25 mei 2024
• Het boek dat haar nog altijd inspireert? The Artist Way van Julia Cameron.
• Susanna geeft workshops Intuïtief Schilderen. Meer info op haar website.
• Ook is ze één van de docenten in de Maak Carrousel van Lifetime Art Club. In deze Carrousel werk je 1 thema uit in 6 kunstwerkjes met 6 docenten.
• Meer lezen over Susanna? Kijk dan op haar docentpagina bij Lifetime Art Club